Advies op maat  |  Verzending naar NL & BE  |  Op voorraad? Verzending binnen 3 werkdagen

De inwerking van een bit op het paardenlichaam

Er is iets magisch aan de relatie tussen een ruiter en zijn paard. De connectie die wordt gevormd tijdens het rijden is gebaseerd op vertrouwen, begrip en communicatie. Een veel voorkomend onderdeel van deze interactie is het gebruik van een bit in de mond van het paard. Hoewel dit al eeuwenlang de norm is, groeit de bezorgdheid over de mogelijke negatieve effecten op het paardenlichaam. Laten we eens dieper ingaan op deze kwestie.

 

De impact op lichaam en geest

Wanneer een paard getraind wordt, wordt een bit vaak beschouwd als het middel om communicatie te vergemakkelijken. Maar, laten we eerlijk zijn, zo’n metalen stuk in de mond van een gevoelig dier kan niet zonder gevolgen blijven. Het bit oefent druk uit op de mond van het paard, met name op het tandvlees en de tong. Deze druk kan leiden tot irritatie en soms zelfs inwendige verwondingen.

Neem de tongspier van het paard bijvoorbeeld. Het is niet alleen een spier in de mond; het staat in verbinding met verschillende andere spieren in het lichaam van het paard. Een ongemakkelijke druk van het bit kan leiden tot spanning in de tongspier, wat op zijn beurt invloed kan hebben op de nek- en rugspieren, en zelfs op de algehele houding van het paard tijdens het rijden.

Als je dit zo leest, kan je je wellicht indenken dat een paard dan nooit 100% kan ontspannen als er iets in zijn mond ligt en druk uitoefent op verschillende lagen. Een (verkeerd liggend) bit zal stress veroorzaken bij een paard. Wat ertoe leidt dat hij andere lichamelijk gezondheidsklachten krijgt. Denk aan blessures, spierpijn maar ook headshaking is een veel voorkomende klacht bij paarden. Headshaking kan komen door verschillende oorzaken, maar de meest voorkomende is door een niet passend bit en/of hoofdstel.

 

Diverse onderzoeken

Er zijn verschilende onderzoeken geweest over de invloed van een bit in de paardenmond sommige lopen nog. Maar uit één van deze onderzoeken het volgende; “Elk bit heeft inwerking op de omliggende weefsels”, “Bitletsels zijn veelvoorkomende bevindingen tijdens routine gebitscontroles” alsdus Wouter Demey (dierenarts bij www.equide.be en gespecialeerd in tandheelkunde). Wouter heeft samen met dierenarts Stijn Teysen onderzoek gedaan naar bitletsels. Opmerkelijk was dat 65% van de onderzochte paarden één of meerdere bitletsels had. Dit percentage steeg als ze ook keken naar ‘oudere’ littekens, depigementatie, botveranderingen en abnormale slijtage van de kiezen.

De meeste paarden die met bit gereden worden, ontwikkelen zweren in hun mond als gevolg van langdurige druk door de ruiter. Het constant aantrekken van de teugels veroorzaakt herhaaldelijke kleine verwondingen in de mond rondom het bit. Deze talrijke kleine wondjes leiden uiteindelijk tot diepere zweren die moeilijk genezen. Dit kan uiteindelijk leiden tot inzinkingen in het kaakbot en ontstekingen van het tandvlees of het botvlies, wat zich uit in roodheid en littekenweefsel.

In een onderzoek onder 208 Finse eventing paarden werden bij meer dan de helft van de paarden verwondingen in de mond aangetroffen. Het ging hierbij niet om acute bloedingen, maar om drukplekken en blaren door constante druk op het bit. 45 paarden (22%) vertoonden lichte zweren in de mond, 55 dieren (26%) hadden iets zwaardere verwondingen en 9 paarden (4%) hadden zelfs zware verwondingen in de mond (bron Dier & Recht).

Hier kan je meer lezen over andere onderzoeken over schade in de mond door bit gebruik.

 

Bit breedte en de neusriem: keine details, grote gevolgen

Een van de dingen waar niet genoeg over gesproken wordt, is de breedte van het bit. Onderzoek heeft aangetoond dat een breder bit de druk gelijkmatiger verdeelt en daardoor de kans op weefselbeschadiging aanzienlijk kan verminderen (let op; verminderen dus niet wegnemen). In tegenstelling hiermee kan een te smal bit puntbelasting veroorzaken en zo sneller tot verwondingen leiden. Het is niet zo te zeggen welk bit meer of minder schade aanricht. Kleine aanvulling; ik heb het nu over bij ‘normaal’ gebruik van de teugels.

De breedte van de onderkaak is verschillend per paard. Ter hoogte van de positie van het bit is slecht 2,5 tot 4cm. Dat bot is bedekt met een dun laagje slijmvlies. Wanneer een paard zijn mond sluit is er eigenlijk geen ruimte meer. Daardoor zal er altijd met een bit in meer of minder mate verwondingen zijn in de paardenmond. Met name op de omgevende weefsels. Een paard kan zijn mond nooit 100% sluiten met een bit in. Dit is zeer onnatuurlijk voor een paard en kan daarom ook zijn ademhaling belemmeren.

Er zijn ruiters die zeggen dat hun paard beter ‘nageeft’ op een scherper bit. Een groot aantal van deze paarden heeft verwondingen in de mond. Is het dat het paard dan beter nageeft of juist nageeft op de pijn factor?

Laatst las ik een interessant stuk over wat er in de Nederlands wet staat. Daar staat namelijk in dat “men geen onnodige medische ingrepen mag doen”. Maar de wolfstanden worden wel getrokken omdat er een bit in moet. Valt dit dan eigenlijk niet hetzelfde onder het couperen van staarten? En is het trekken dan wel of geen onnodige medische ingreep?

En dan hebben we nog de neusriem. Als die te strak wordt aangetrokken, kan ook deze het wangslijmvlies van het paard beschadigen, zelfs bij het gebruik van bitloze hoofdstellen. Het is een balans tussen controle en comfort bieden aan het paard, iets wat vaak over het hoofd wordt gezien.

 

Bewustwording en alternatieven

Het wordt tijd dat we bewustwording creëren over de mogelijke schade die het gebruik van een bit kan veroorzaken. Gelukkig zijn er alternatieven. Bitloze hoofdstellen bieden een mogelijkheid om communicatie met het paard tot stand te brengen zonder de potentiële schade van een bit.

Zoals je wellicht nu zult begrijpen, ben ik persoonlijk geen voorstander van een bit. Het is in mijn ogen een ‘dwangmiddel’ om het paard te kunnen berijden/trainen. Dit maakt niet dat ik mensen zal afkraken die met een bit rijden/trainen. Mijn doel is vooral om meer bewustwoording te creëren in de paardenwereld op het effect van een bit.

 

Is bitloos altijd beter?

Zeker niet! Een slecht passend bitloos hoofdstel kan net zoveel schade aanrichten als een bit. Het is daarom ook belangrijk om ALTIJD goed te kijken of jouw hoofdstel wel past.

Enkele vragen die je jezelf kunt afvragen bij het passen van een bitloos hoofdstel zijn;

– Ligt het niet te dicht bij het paardenoog?
– Zit de frontriem niet te strak of juist te los?
– Ligt de kaak vrij van het paard?
Drukt het hoofdstel niet op gevoelige botjes?
– Zit de neusriem niet te hoog of te laag?
– Zit de neusriem niet te strak?

Maar het begint bij bitloos rijden naar het kijken en zoeken van het juiste systeem voor jou en je paard. Wil je daar wat meer informatie over? Bestel dan mijn mini cursus via deze link 🙂

 

Mijn eindconclusie

Laten we de impact van een bit op het paardenlichaam serieus nemen. Het is tijd voor een verschuiving naar meer geïnformeerde en paardvriendelijke praktijken om het welzijn van deze prachtige, maar vooral lieve dieren te waarborgen tijdens training en rijden.

 

Het is onze verantwoordelijkheid om te streven naar een harmonieuzere en respectvolle interactie tussen mens en paard.

1 Reactie

  1. Karin

    Heel mooi uitgelegd en zo waar! Dank.

    Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Chat openen
1
Hulp nodig?
Hallo 👋
Waarmee kan ik je helpen?